Bị So Sánh Từ Nhỏ Đến Lớn | Tác giả Thiện Nhân | Paco Books

Từ nhỏ, nhiều người trong chúng ta đã quen với những câu so sánh tưởng chừng vô hại nhưng lại để lại những vết hằn rất sâu, con nhà người ta học giỏi hơn mày, em mày ngoan hơn mày, bạn bè mày đã có việc rồi còn mày thì sao. Những câu ấy được nói với thiện ý, đôi khi là để động viên, đôi khi chỉ là thói quen, nhưng đứa trẻ nghe chúng không thể hiểu điều đó, chỉ biết rằng mình dường như chưa bao giờ là đủ.

Tôi biết một người bạn lớn lên trong một gia đình mà anh cả luôn là hình mẫu để so sánh. Bạn học giỏi nhưng không giỏi bằng anh, chơi thể thao nhưng không bằng anh, và dù trưởng thành bạn vẫn mang theo thói quen tự đánh giá mình qua lăng kính người khác. Đến ba mươi mấy tuổi bạn vẫn chưa thể tận hưởng thành công của mình mà không nghĩ đến việc người khác đang ở đâu.

Bạn kể lại ngày nhận bằng tốt nghiệp loại giỏi, điều đầu tiên mẹ nói không phải một lời khen, mà là "anh con ngày xưa còn được giấy khen của tỉnh nữa cơ". Bạn cười cho qua chuyện, nhưng đêm đó lại nằm thao thức, tự hỏi có tấm bằng nào, thành tích nào đủ để một lần được công nhận mà không bị đem ra so với ai khác.

Có một lần, hồi cấp hai, bạn mang về nhà một bài kiểm tra tám điểm, hớn hở khoe vì đó là điểm cao nhất bạn từng đạt môn Toán. Nhưng câu đầu tiên bố hỏi lại là anh được bao nhiêu, và khi biết anh được chín điểm, niềm vui của bạn xẹp xuống ngay lập tức. Bạn nói từ hôm đó, mỗi lần đạt được điều gì, phản xạ đầu tiên trong đầu bạn luôn là so xem người khác đã đạt đến đâu, trước khi kịp cho phép mình vui mừng.

Thói quen ấy theo bạn đến tận khi đi làm, khi bạn không thể tận hưởng một lần thăng chức trọn vẹn mà luôn tự hỏi liệu đồng nghiệp cùng trang lứa đã lên chức nhanh hơn mình hay chưa. Có lần bạn đạt được một giải thưởng nhỏ trong công ty, nhưng thay vì vui, bạn lại lo lắng cả tuần vì sợ người khác nghĩ mình chưa xứng đáng so với những người giỏi hơn.

Bị so sánh từ nhỏ để lại một vết thương rất đặc biệt, đó là không biết cách tự đánh giá mình mà không cần người khác làm thước đo. Những trang sách tâm lý về tự trắc ẩn và giá trị bản thân giúp ta dần học lại điều này, học nhìn thấy chính mình bằng đôi mắt công bằng và yêu thương.

Bước ngoặt của bạn đến khi con gái bạn, mới sáu tuổi, vô tình nói một câu tương tự với em gái mình, đúng cái câu bạn từng bị nói suốt tuổi thơ. Nghe con nói vậy, bạn giật mình nhận ra mình suýt lặp lại vòng lặp đó cho thế hệ sau, và từ đó bạn bắt đầu tập dừng lại, tự hỏi mỗi khi muốn so sánh ai đó, liệu câu nói này có thực sự cần thiết hay không.

Bạn dần học cách nhận ra cảm giác luôn thấy mình thua kém người khác là một khuôn mẫu cũ cần được gỡ bỏ, gần với những gì chia sẻ trong luôn cảm thấy không bằng người khác, và học cách chấp nhận bản thân theo đúng nghĩa của nó, như trong cách chấp nhận bản thân.

Chữa lành những vết thương từ so sánh cần thời gian nhưng hoàn toàn có thể. Một cuốn sách chữa lành tâm hồn đọc đúng lúc, đôi khi là bước đầu tiên để ta dừng so sánh và bắt đầu trân trọng hành trình của chính mình. Những trang viết tại Paco Books luôn mong được nhắc bạn rằng bạn không cần phải là ai khác để xứng đáng được yêu thương.

Không ít người mang theo vết thương bị so sánh ấy suốt nhiều năm mà không biết cách gọi tên nó, và cách chữa lành tâm hồn có thể là bước khởi đầu để nhìn lại và buông bỏ. Đến một lúc nào đó, câu hỏi quan trọng hơn không còn là hơn thua với ai mà là mình đang sống vì điều gì, như được gợi mở trong sách về ý nghĩa cuộc sống.