dạy con hay nuông chiều con | Tác giả Thiện Nhân | Paco Books

Có một loại tình yêu trông rất giống sự quan tâm nhưng thực ra lại đang từ từ làm hại đứa trẻ mà không ai nhận ra — đó là tình yêu không có ranh giới, không có thử thách, không cho phép con được vấp ngã, được nếm mùi thất bại, được học cách tự đứng dậy sau một lần vấp.

Người cha ngồi kể với tôi về đứa con trai hai mươi lăm tuổi vẫn chưa tự nấu được một bữa cơm. Không phải con không thông minh — học hành khá, nói chuyện hoạt bát. Chỉ là từ nhỏ đến lớn, cơm luôn có người nấu sẵn, áo luôn có người giặt sẵn, việc gì khó một chút là đã có ba mẹ đứng ra lo liệu trước khi con kịp thử. Ông ấy nói, giọng không giấu được tiếc nuối: "Tôi cứ tưởng thương con là làm thay con. Giờ mới hiểu, tôi đã vô tình lấy đi của nó cơ hội để tự mình làm, tự mình sai, tự mình học."

Ba mẹ có thể chịu cực cả đời. Nhưng nếu không để con chịu cực, con lớn lên bằng cách nào?

Gian khổ không phải là thứ ta tìm cách tránh cho con — đó là thứ ta cần giúp con học cách đi qua, để khi cuộc đời thật sự thử thách, con có đủ nội lực mà không cần ai đứng ra gánh hộ. Một đứa trẻ không bao giờ vấp ngã không phải đứa trẻ may mắn, mà là đứa trẻ chưa từng được trao cơ hội để biết mình có thể tự đứng dậy được. Đến ngày cuộc đời ném cho nó cú vấp đầu tiên — khi ba mẹ không còn ở đó kịp thời đỡ — nó sẽ không biết mình phải bắt đầu từ đâu.

Cây lớn lên trong nhà kính không chịu được gió. Không phải cây yếu — chỉ là chưa từng phải chịu gió bao giờ, nên rễ chưa kịp ăn sâu để giữ mình vững.

Nuông chiều và yêu thương trông giống nhau từ bên ngoài, nhưng bên trong hoàn toàn khác nhau theo cách rất căn bản. Yêu thương là muốn con có đủ sức để tự đứng vững trước cuộc đời dài phía trước. Nuông chiều là không chịu nổi khi thấy con khó khăn, dù sự khó khăn đó hoàn toàn cần thiết và có giá trị cho sự trưởng thành của con.

Để con tự gánh lấy hậu quả của quyết định mình đưa ra, để con tự giải quyết khi gặp rắc rối nhỏ, để con trải qua sự thất vọng và dần học cách vượt qua — đó không phải ba mẹ vô tâm. Đó là ba mẹ đủ kiên nhẫn và đủ yêu thương để không can thiệp vào những gì con cần phải tự mình đi qua mới thật sự hiểu.

Sự ỷ lại không phải tính cách trời sinh. Nó được nuôi dưỡng dần dần, qua những lần ba mẹ làm thay, qua những lần con chưa kịp cố đã có người đứng ra lo hết. Và đến một ngày, đứa trẻ ấy không còn biết cách tự cố nữa — không phải vì lười, mà vì chưa bao giờ được luyện qua những thứ đủ khó để buộc mình phải thật sự cố.

Dạy con không phải bảo vệ con khỏi mọi vấp váp. Dạy con là chuẩn bị cho con đủ nội lực để đối mặt với một cuộc đời đầy bất trắc — nơi ba mẹ sẽ không thể mãi ở bên và không phải lúc nào cũng kịp có mặt.

Những trang sách tâm lý về nuôi dạy con và vai trò của gia đình thường nhắc đến điều này theo cách nhẹ nhàng mà thẳng thắn — rằng tình yêu thương đúng đắn đôi khi đòi hỏi ta phải đứng lại nhìn, dù trong lòng rất muốn bước vào đỡ cho con một tay. Tác giả Thiện Nhân qua những trang viết tại Paco Books cũng từng viết về những bài học được học không phải từ sách giáo khoa, mà từ những lần vấp ngã và tự mình đứng dậy mà không có ai đỡ.

Yêu con đúng cách là món quà lớn nhất ba mẹ có thể trao — không phải chiếc áo đẹp nhất hay ngôi trường tốt nhất, mà là một đứa trẻ biết cách tự đứng vững giữa cuộc đời dù sóng gió thế nào. Những trang sách chữa lành tại Paco Books là nơi những người làm cha làm mẹ có thể dừng lại, nhìn lại, và tìm ra cách yêu thương đúng hơn — cho cả mình và cho con.